Rau xanh, rau sạch ngày càng trở nên quan trọng hơn trong cuộc sống. Đã có nhiều phương pháp trồng rau hiện đại áp dụng tại Việt Nam. Trong đó mô hình trồng rau thuỷ canh đã xuất hiện ở Việt Nam gần 30 năm nay. Vậy nguồn gốc của thuỷ canh hay lịch sử của thuỷ canhcó từ khi nào. Và ứng dụng mô hình thuỷ canh ngày nay ra sao. Hãy cùng chúng tôi tham khảo bài viết dưới đây.
I. Nguồn gốc của thuỷ canh
Nguồn gốc của thủy canh hay lịch sử của thuỷ canh đã có từ lâu. Nhưng khoa học hiện đại về thủy canh thực tế đã xuất hiện vào khoảng năm 1936. Khi những thử nghiệm của tiến sỹ W.E.Gericke ở trường đại học California được công bố. Ông đã trồng thành công một số loại cây trong nước. Trong đó có cây cà chua trong 12 tháng có chiều cao 7,5 m. Gericke công bố khả năng thương mại của ngành thủy canh và đặt tên cho nó là “hydroponics”. Trong tiếng Hy Lạp hydroponics là nước và “ponos” có nghĩa là lao động. Vì vậy thủy canh hiểu theo nghĩa đen là làm việc với nước.
– Sự nghiên cứu trong những niên đại gần đây nhất cho thấy: Vườn treo Babilon, vườn nổi Kashmir và tại Aztec Indians của Mexico cũng còn những nơi trồng cây trên bè trong những hồ cạn. Tận dụng nguồn dinh dưỡng hữu cơ được tạo ra từ phân huỷ xác thực động vật và chất thải của động vật trong hồ. Đây là một trong những manh mối đầu tiên đánh dấu lịch sử, nguồn gốc của thuỷ canh.
– Năm 1699, nhà khoa học Anh John Woodward đã thí nghiệm trồng cây trong nước có chứa các loại đất khác nhau. Sau đó đã kết luận rằng: “Chính các chất hòa tan trong đất đã thúc đẩy sự phát triển của thực vật chứ không phải là đất”.
– Nhiều thập kỉ sau đó các nhà khoa học đã phân tích thành phần cơ bản của thực vật. Đồng thời phân tích khả năng hấp thụ chất dinh dưỡng cho sự phát triển của cây bằng thực nghiệm. Năm 1938, nhà dinh dưỡng thực vật Dennis R.Hoagland đã đưa ra công thức dung dịch dinh dưỡng thủy canh. Đến ngày nay vẫn còn được sử dụng.
– Những năm 30 của thế kỉ XX, W.E.Gericke đã phổ biến rộng rãi phương pháp thủy canh ở nước Mỹ. Tuy nhiên, những ứng dụng mô hình thuỷ canh trên quy mô lớn khi đó còn rất ít. Cho đến năm 1944 khi Mỹ sử dụng phương pháp thủy canh trồng rau cung cấp cho quân đội ở vùng xa Đại Tây Dương và các nơi khác đã chứng minh: Mỗi vụ trồng ¼ ha rau xà lách có thể cung cấp cho 400 người sử dụng.
II. Ứng dụng mô hình thuỷ canh ngày nay
1. Ứng dụng mô hình thuỷ canh trên thế giới
a. Ứng dụng mô hình thuỷ canh trên thế giới nói chung
Thuỷ canh ngày càng được áp dụng phổ biến hơn tại các quốc gia phát triển và đang phát triển. Khi đời sống của người dân ngày càng được cải thiện. Nhu cầu về thực phẩm sạch, tươi sống cũng tăng cao. Và Thuỷ Canh là một trong những phương pháp trồng rau sạch được áp dụng nhiều nhất hiện nay.
b. Thuỷ canh được áp dụng tại nhiều hơn tại những vùng đất khô cằn
Với các vùng đất khô cằn nhưng vùng Trung Đông như Israel, nhưng nền nông nghiệp lại rất hiện đại. Thuỷ canh trở thành mô hình trồng rau phổ biến và đi đầu thế giới.
c. Thuỷ canh trở nên quan trọng với các nước eo hẹp về diện tích đất nông nghiệp
- Ở Singapore, Liên doanh Aero green Technology là công ty đầu tiên ở Châu Á ứng dụng mô hình thủy canh trồng rau trong dung dịch dinh dưỡng không cần đất. Hàng năm Singapore tiêu thụ lượng rau trị giá 260 triệu USD. Vì diện tích có giới hạn nên hơn 90% rau xanh được nhập khẩu. Tại nông trại Aero Green ở Lim Chu Kang trị giá 5 triệu USD cho thu hoạch khoảng 900 kg rau mỗi ngày.
- Nhật Bản đẩy mạnh kỹ thuật thủy canh để sản xuất rau sạch. An toàn thực phẩm là một trong những vấn đề mà người Nhật rất quan tâm. Họ luôn lo nghĩ và thận trọng đối với những phụ gia thực phẩm hay thuốc trừ sâu nông nghiệp. Hơn nữa, do diện tích canh tác hạn hẹp nên chính phủ Nhật đặc biệt khuyến khích phát triển phương pháp nông nghiệp thủy canh.
d. Thuỷ canh còn là giải pháp cung cấp rau cho các phi hành gia trên vũ trụ.
Ngoài các loại thực phẩm động lạnh, thực phẩm khô mang theo. Các phi hành gia cũng cần có những loại thực phẩm tươi sống, nhất là rau xanh. Nguồn thực phẩm cung cấp nhiều vitamin thiết yếu cho cơ thể. Thuỷ canh đã được trồng thử nghiệm và thành công trên tàu vũ trụ.
2. Ứng dụng mô hình thuỷ canh tại Việt Nam
- Việc nuôi trồng thủy canh ở Việt Nam được biết khá lâu. Tuy nhiên trước đây chưa được nghiên cứu có hệ thống.
- Từ năm 1993, GS.Lê Đình Lương – khoa Sinh học ĐHQG Hà Nội phối hợp với viện nghiên cứu và phát triển Hồng Kông (R&D Hong Kong). Họ đã nghiên cứu toàn diện các khía cạnh khoa học kỹ thuật và kinh tế xã hội cho việc phát triển thủy canh tại Việt Nam.
- Đến tháng 10 năm 1995 mạng lưới nghiên cứu và triển khai mô hình thủy canh được phát triển ở nhiều tỉnh thành trên cả nước. Như ở Hà Nội, TP.Hồ Chí Minh, Côn Đảo, Sở khoa học công nghệ và môi trường ở một số tỉnh thành.
- Phân viện công nghệ sau thu hoạch, Viện Sinh học nhiệt đới cũng đã có những nghiên cứu và sản xuất theo phương pháp thủy canh. Nội dung chủ yếu là:
+ Thiết kế và phối hợp sản xuất các nguyên liệu dùng cho thủy canh.
+ Nghiên cứu trồng các lọai cây khác nhau, cấy truyền từ nuôi cấy mô vào hệ thủy canh trước khi đưa vào đất một số cây ăn quả khó trồng trực tiếp vào đất.
+ Triển khai thủy canh ở quy mô gia đình, thành thị và nông thôn. Kết hợp thủy canh với dự án rau sạch của thành phố.
- Cho tới ngày nay, các hộ kinh doanh, nông trại đã áp dụng mô hình thuỷ canh trong quá trình sản xuất rau sạch. Tuy nhiên chưa nhiều do chi phí đầu tư tốn kém. Mô hình này áp dụng các hộ gia đình nhà phố tự trồng rau sạch sẽ phù hợp hơn. Ngoài ra còn phát triển cải tiến thêm thành các mô hình khí canh, aquaponics.
a. Ứng dụng thuỷ canh trong các trang trại trồng rau sạch
Hiện nay, Việt Nam có không ít các trang trại trồng rau thuỷ canh nhằm phục vụ nhu cầu rau sạch của người dân. Tuy nhiên điều gây khó khăn lớn nhất cho các trang trại đấy là: Nguồn vốn đầu tư cao, nhưng đầu ra lại bị các loại rau sạch giả lấn át. Các tiêu chuẩn như VietGap dễ dàng bị mua chuộc.
Tham khảo:
Phanh phui rau VietGAP dỏm: Hàng Trung Quốc ‘VietGAP’ vào Bách Hóa Xanh
Rau sạch dỏm ‘biến hình’ vào Winmart, Tiki
b. Ứng dụng mô hình thuỷ canh trong việc tự sản xuất rau sạch tại nhà.
Có thể nói đây là một trong những giải pháp hiệu quả để người dân có được rau sạch. Hiện nay cũng đã có rất nhiều công ty, đơn vị cung cấp dịch vụ lắp đặt hệ thống trồng rau sạch tại nhà. Và cung cấp, bán các vật tư thiết bị liên quan. Chỉ cần một khoảng không gian nhỏ như ban công, sân thượng đều có thể lắp đặt được.
